“Có rất nhiều phương thức đa dạng trong cách nghiên cứu của các nghệ sĩ và các tác phẩm được trưng bày, từ năm quốc gia trong khu vực, cho chúng ta một cái nhìn thoáng qua về sự đa dạng này,” anh nói.

Tác phẩm đầy mê hoặc của Khvay Samnang và Nget Rady là kết quả của nhiều tháng nghiên cứu ở khu vực hồ bị lấp và những bờ sông bị lở do khai thác cát quá đà tại thành phố Phnom Penh, Campuchia.

Hai nghệ sĩ đã có cảm hứng tạo nên một tác phẩm để nhấn mạnh sự khác biệt giữa những gì trên tin tức và những gì họ đã trải nghiệm tại những khu vực này.

“Tôi muốn những cử động và hình ảnh cho người xem những cái nhìn mới về ‘quyền lực’ đã đe dọa đến mảnh đất và cuộc sống của mọi người,” Samnang nói.

Anh nhắc đến những người có sức mạnh để lấy đất và buộc những người khác ra khỏi mảnh đất của họ, cho những nạn nhân những khoản đền bù nhỏ.

Video ba chiều và những bức ảnh của Samnang với tên gọi ‘Where Is My Land?’ (Đất của tôi ở đâu?) cho thấy Nget Rady, một nghệ sĩ múa đương đại của Campuchia, nhảy múa ở từng khu vực, thể hiện phản ứng của mình với nghịch cảnh xung quanh.

“Có những lúc, dường như Rady đang hấp hối chết đuối dưới nước; nhưng lúc khác thì anh ấy ‘như bơi trong cát’,” Roger nói về tác phẩm và giải thích liên hệ trực tiếp của nó với tựa đề của triển lãm.

Roger nói anh hi vọng tựa đề này gợi cảm giác về sự dũng cảm, dự dội của quá trình nghiên cứu để ra tác phẩm nghệ thuật này, nhưng cũng có gì đấy thật vô ích, phù phiếm.

Ảnh chụp từ video ‘Where is my land?’ của Khvay Samnang và Nget Rady. (ABC)

Phần thứ hai trong tựa đề của triển lãm ‘Growing Rice under an Umbrella’ (Trồng lúa dưới dù), nhắc đến những bức ảnh của Phan Quang. Ba bức ảnh chụp cánh đồng lúa xanh mướt với một chiếc dù lớn cắm ở giữa, vào ba thời điểm khác nhau của một ngày: sáng, trưa, chiều.

Quang, vốn là một phóng viên ảnh có thâm niên cả chục năm trước khi theo đuổi nghệ thuật, không chính tay chụp những bức ảnh. Anh giao máy ảnh của mình cho một người nông dân, hướng dẫn và kiểm soát cả quá trình.

“Tôi muốn có một cái nhìn khách quan từ tôi cũng như từ khán giả về tình hình thực tại của xã hội Việt Nam. Và kết quả ngoài sức mong đợi, chính những người nông dân này hướng dẫn và dạy cho tôi nhiều bài học thực tế từ cuộc sống của họ,” anh nói.

Thử nghiệm trồng lúa dưới dù của anh với những người nông dân cho thấy cây lúa ban đầu lớn rất nhanh nhưng sau đó còi cọc và không ăn được. Tác phẩm của Quang ám chỉ thuật ngữ ‘ô, dù’ trong ngôn ngữ hàng ngày. Nó, một phần phê phán nạn tham nhũng. Nhưng rộng hơn, dùng hình tượng cây dù, Quang muốn mọi người thấy dự đoán về tương lai từ quá khứ của Việt Nam của anh.

“Tôi muốn có sự thay đổi,” anh nói.

‘Vẻ bề ngoài’, dụng cụ khám phụ khoa được bọc hạt nhựa của Nguyễn Thị Thanh Mai (ABC)

Gần khu vực cửa sổ của ‘No Vacation Gallery,’ tại Melbourne,  một cặp hộp bằng kính đựng những dụng cụ khám phụ khoa được bọc bằng những hạt nhựa lấp lánh. Tác phẩm của Nguyễn Thị Thanh Mai khám phá và đương đầu với những khó khăn và áp lực mà phụ nữ sống trong xã hội nơi tình dục là điều cấm kỵ và thiếu những chương trình giáo dục giới tính.

Biến những dụng cụ y khoa này thành những khối điêu khắc xinh đẹp và lấp lánh, Mai muốn gợi lên một câu hỏi về người phụ nữ ngoài trang sức và son phấn trên gương mặt họ.

“Bạn sẽ chẳng thấy gì cả bởi cô ấy đã dùng cái đẹp và sự kiêu hãnh của mình để che đậy những tổn thương, đổ vỡ, nỗi thất vọng và sự sợ hãi bên trong,” cô nói.

Triển lãm còn trưng bày nhiều tác phẩm của các nghệ sĩ từ thành phố Yangon đến Manila, khám phá nhiều vấn đề vốn là của khu vực ấy nhưng cũng là vấn đề chung của toàn cầu.

Người phụ trách Roger Nelson nói mặc dù Úc có cơ hội chiêm ngưỡng rất nhiều những triển lãm hàng đầu thế giới, thì nghệ thuật từ Đông Nam Á ít có dịp xuất hiện trong các phòng trưng bày tại đây. Dù vậy anh đã cố ý tránh để triển lãm này chỉ về Đông Nam Á.

“Tôi đã chọn lựa các nghệ sĩ và tác phẩm một cách rất cẩn thận để họ đại diện cho sự đa dạng của khu vực và sáng tác ra những tác phẩm có gốc từ những thành phố và quốc gia nhất định thay vì đại diện cho khu vực nói chung,” anh nói. “Và điều này có lẽ sẽ làm bất ngờ những khán giả Úc hay thách thức những quan niệm vốn có về Đông Nam Á cũng như nghệ thuật ở đây.”

(Theo Radio Australia)